تأثیرکیفیت حسابرسی بر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی

فتحی, سمیه; بهار مقدم, مهدی; شمس الدینی, کاظم

doi:10.22108/amf.2025.142982.1928

تعداد نشریات	43
تعداد شماره‌ها	1,808
تعداد مقالات	14,739
تعداد مشاهده مقاله	39,929,979
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	15,497,088

تأثیرکیفیت حسابرسی بر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی

مدیریت دارایی و تامین مالی

مقاله 7، دوره 13، شماره 4 - شماره پیاپی 51، دی 1404، صفحه 97-116 اصل مقاله (851.93 K)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/amf.2025.142982.1928

نویسندگان

سمیه فتحی¹؛ مهدی بهار مقدم^* ²؛ کاظم شمس الدینی²

¹د‌انشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

²دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

اگرچه کیفیت حسابرسی یکی از گسترده‌ترین حوزه‌های پژوهشی در حیطۀ حسابرسی محسوب می‌شود، شواهد محدودی دربارۀ نقش آن در فعالیت‌های سرمایه‌گذاری و تصمیم‌های تأمین مالی شرکت‌ها وجود دارد؛ براین‌اساس، هدف این پژوهش بررسی تأثیر کیفیت حسابرسی بر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی است. داده‌های مربوط به ۱۴۸ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دورۀ زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ جمع‌آوری و تحلیل شد. در این پژوهش، از حق‌الزحمۀ حسابرسی به‌‌عنوان شاخصی برای سنجش کیفیت حسابرسی در چارچوب فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که کیفیت حسابرسی تأثیر مثبت و معناداری بر سرمایۀ سازمانی دارد. این نتیجه بیانگر آن است که کیفیت حسابرسی بالا، با انتخاب‌های راهبردی در سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با منابع سازمانی در ارتباط است و به‌عنوان عاملی کلیدی در شکل‌گیری سرمایۀ سازمانی عمل می‌کند. همچنین، کیفیت حسابرسی تأثیر منفی بر ظرفیت تأمین مالی شرکت‌ها دارد. این یافته نشان می‌دهد که رابطۀ بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطه‌ای پویا است که ممکن است محدودیت‌های مالی شرکت‌ها را تعدیل کند و درنهایت منجر به افزایش اعتبار و دسترسی به منابع مالی پایدارتر شود.

کلیدواژه‌ها

کیفیت حسابرسی؛ سرمایۀ سازمانی؛ معیارهای سنجش کیفیت حسابرسی؛ ظرفیت تأمین مالی

اصل مقاله

مقدمه

کیفیت حسابرسی باوجود اینکه یکی از گسترده‌ترین بسترهای پژوهشی حوزۀ حسابرسی است، اما شواهد اندکی درخصوص نقش آن در تداوم فعالیت شرکت‌ها وجود دارد. هرباخ (Herrbach, 2001) از کیفیت حسابرسی به‌عنوان عامل کلیدی برای بقای بلندمدت بنگاه‌های تجاری یاد کرده است؛ در همین راستا، مطالعاتی نیز وجود دارد که نشان داده‌اند‌ حسابرسی باکیفیت از یک طرف منجر به تسهیل و جذب سرمایۀ بیشتر برای شرکت‌ها می‌شود (Healy & Palepu, 2001; Lambert, 2001) و از سوی دیگر، احتمال کارآمدی قراردادها و ثبات مالی را افزایش می‌دهد (Nguyen et al., 2021). حسابرسی باکیفیت خدمات متنوعی ازجمله کنترل و بررسی سیستم کنترل داخلی اثربخش، ایجاد سازوکارهای پاسخ‌گویی کارآمد و ارتقای دانش و مهارت‌های خاص را به مشتریان خود ارائه می‌دهد (Krishna, 2005; Sultana et al., 2019; Zhou et al., 2018). باوجود اینکه ادبیات و شواهد موجود به‌‌طور گسترده تأثیر کیفیت گزارشگری مالی را بر تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری (Bushman et al., 2011) و نوآوری شرکت‌ها (Nguyen et al., 2020) بررسی کرده‌اند، اهمیت کیفیت حسابرسی در توسعۀ سرمایه‌گذاری‌های نامشهود مانند سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی شرکت‌ها تا حد زیادی نادیده گرفته شده‌است.

مرور ادبیات مالی و حسابداری بیانگر این است که بخش چشمگیری از مطالعات به اهمیت دارایی‌ها و سرمایۀ‌های گزارش‌نشدۀ واحدهای اقتصادی اختصاص دارد که در همین راستا چندین عامل تعیین‌کننده را شناسایی کرده‌اند. پژوهش‌های موجود از این دیدگاه پشتیبانی می‌کنند که توانایی ایجاد ارزش با ترکیب سرمایۀ انسانی و فیزیکی (Prescott & Visscher, 1980; Evenson & Westphal, 1995) که به‌عنوان سرمایۀ سازمانی تعریف می‌شود، عاملی کلیدی در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری شرکت محسوب شده است (Attig et al., 2013; Marwick et al., 2020). علاوه‌براین، سرمایۀ سازمانی تأثیر مثبتی بر تولید شرکت و فعالیت‌های نوآورانه دارد و عملکرد عملیاتی شرکت‌ها را بهبود می‌بخشد (Kaplan & Norton, 2004; Lev et al., 2009).

لو و همکاران (Lev et al., 2009) معتقدند که مطالعۀ رابطۀ بین کیفیت حسابرسی و سرمایۀ سازمانی به‌عنوان مهم‌ترین بُعد منابع نامشهود یک شرکت اهمیت دارد؛ در همین راستا، شواهد تجربی دربارۀ این رابطه ممکن است سودمندی کیفیت حسابرسی را در شناسایی فزایندۀ سرمایه‌گذاری‌های نامشهود افزایش دهد (Eisfeldt & Papanicolaou, 2014; Hassan & Chong, 2018). گورگانتوپولوس و همکاران (Gorgantopoulos et al., 2022) نشان داده‌اند که کیفیت حسابرسی تأثیر مثبتی بر میزان سرمایۀ سازمانی دارد. استدلال آنها بر این اساس بوده‌ است که حسابرسان با کیفیت، این قابلیت را دارند تا دامنۀ کار حسابرسی را در رابطه با افزایش منابع نامشهود و کارایی عملیاتی توسعه دهند و منجر به افزایش سطوح سرمایۀ سازمانی شوند.

در همین راستا، نگوین و همکاران (Nguyen et al., 2020) نیز نشان داده‌اند که کیفیت حسابرسی دانش نوآورانه، توان سیاست‌گذاری و فعالیت‌های سازمانی شرکت را ازطریق خدمات مشاوره، آموزش، تجربه و برنامه‌ها و قابلیت‌های توسعۀ شخصی افزایش می‌دهد؛ علاوه‌براین آنها معتقدند، کیفیت حسابرسی هزینۀ سرمایه‌گذاری در فرایندهای نوآوری، تبادل دانش سازمانی گسترده و تولید ایده‌های جدید را کاهش می‌دهد؛ چون که عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیران و تأمین‌کنندگان سرمایه را پایین می‌آورد و سرمایه‌گذاران تمایل بیشتری به تأمین سرمایۀ لازم دارند. در این مطالعه بحث معاصر در حسابرسی مبنی بر اینکه کیفیت حسابرسی بالا با راهبردهای سرمایه‌گذاری‌های منابع سازمانی مرتبط بوده و عنصری مهم در تشکیل سرمایۀ سازمانی است، به خوبی مستند شده است.

عدم تقارن اطلاعاتی و مشکل نمایندگی، مهم‌ترین عواملی هستند که در تخصیص منابع مالی به شرکت‌ها تأثیرگذار هستند (Lim et al., 2022). دیفاند و ژانگ(DeFond & Zhang, 2014) بیان داشته‌اند که عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیران و ذی‌نفعان بیرونی سبب ایجاد اصطکاک‌های مالی شده و احتمال دارد شرکت‌ها را در تأمین مالی پروژه‌های سرمایه‌گذاری با محدودیت رو‌به‌رو سازد؛ در همین راستا، جیانگ و ژو (Jiang & Zhou, 2017) معتقدند که کیفیت حسابرسی به‌عنوان یکی از مصادیق کاهش و تعدیل عدم تقارن اطلاعاتی و مشکل نمایندگی می‌تواند بر ظرفیت تأمین مالی شرکت‌ها تأثیر بگذارد؛ با‌این‌وجود، لیم و همکاران (Lim et al., 2022) نشان داده‌اند زمانی که شرکت‌ها ظرفیت تأمین مالی محدودی دارند و به‌راحتی نمی‌توانند به تأمین مالی بیرونی با هزینۀ کم دسترسی پیدا کنند، به‌منظور کاهش هزینه‌های نمایندگی و افزایش سرمایه با نرخ ارزان‌تر، خواهان حسابرسی با کیفیت بالا هستند. این در حالی است که در شرکت‌های با ظرفیت تأمین مالی بالاتر، احتمال تقاضا برای حسابرسی باکیفیت کاهش می‌یابد؛ زیرا مشکل نمایندگی بین مدیران و ذی‌نفعان بیرونی شدت کمتری دارد. از سوی دیگر، مرور ادبیات مالی و حسابداری نیز بیانگر این است که کیفیت بالای حسابرسی باعث کاهش محدودیت‌های تأمین مالی و دسترسی آسان‌تر به تأمین مالی بیرونی با هزینۀ کمتر می‌شود؛ چون که در مدیران انگیزه‌ای برای کاهش عدم تقارن اطلاعات و افزایش نظارت اثربخش ایجاد می‌کند (Lennox, 2005; DeFond & Zhang, 2014).

باتوجه‌به آنچه گفته شد، اهمیت و ضرورت این پژوهش را می‌توان از چندین بُعد تبیین کرد: اول، تأکید بر دارایی‌های نامشهود در این پژوهش، درحالی‌که بسیاری از مطالعات پیشین به‌ویژه در زمینۀ کیفیت حسابرسی بیشتر بر اثرات مالی و گزارشگری تأکید دارد. به‌طور خاص تأثیر کیفیت حسابرسی بر دارایی‌های نامشهود مانند سرمایۀ انسانی و سرمایۀ رابطه‌ای بررسی می‌شود که این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های آینده در حوزه‌های تخصصی‌تر باشد و به درک بهتری از فرایندهای ارزش‌آفرینی مرتبط با منابع نامشهود کمک کند.

اگرچه تقاضا برای کیفیت حسابرسی در پژوهش‌های حسابرسی بسیار مهم و ضروری است (DeFond & Zhang 2014)، شواهد اندکی درخصوص نقش آن در سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی وجود دارد که نیازمند درک عمیق‌تر عوامل تقاضا برای حسابرسی و کیفیت حسابرسی است و به ادبیات موجود اضافه می‌کند؛ دوم، اعتقاد بر این است که شرکت‌ها به‌صورت راهبردی کیفیت حسابرسی خود را به‌عنوان پاسخی به تغییرات ظرفیت تأمین مالی انتخاب می‌کنند (Lim et al., 2022). این تفاوت ممکن است ناشی از ویژگی‌های خاص بازار یا شرایط اقتصادی خاصی باشد که در این پژوهش بررسی شده است. به‌طور خاص، به نظر می‌رسد که رابطۀ بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطه‌ای پویا و دوجانبه است که متأثر از شرایط مختلف اقتصادی و مالی قرار می‌گیرد؛ به همین جهت و باتوجه‌به وجود محدودیت‌هایی که در تأمین مالی شرکت‌های ایرانی وجود دارد، ضرورت دارد تا تأثیر کیفیت حسابرسی بر ظرفیت تأمین مالی بررسی شود؛ سوم، نتایج این پژوهش می‌تواند تقاضا برای کیفیت بالاتر حسابرسی به‌عنوان کانالی به کار گرفته شود که ازطریق آن شرکت‌ها کیفیت گزارشگری مالی خود را بهبود بخشند. در ادامه، ساختار پژوهش بدین صورت دنبال شده است. در ابتدا ادبیات و پیشینۀ پژوهش واکاوی شده و سپس روش‌شناسی پژوهش ارائه می‌شود و پس از تحلیل داده‌ها، درنهایت آزمون‌های تکمیلی، نتیجه‌گیری و پیشنهادهایی برگرفته از پژوهش بیان شده‌ است.

مبانی نظری

اگرچه مرور ادبیات مالی و حسابداری نشان می‌دهد که کیفیت حسابرسی با عوامل مختلفی مانند استقلال (Jeppesen, 1998)، اخلاق (Moizer, 1995) و قضاوت (Libby & Luft, 1993) مرتبط است، پاور (Power, 1995) معتقد است که پژوهش‌های اندکی دربارۀ جنبه‌های سازمانی کیفیت حسابرسی انجام شده‌است؛ علاوه‌براین، یافته‌های محدودی دربارۀ ماهیت و نقش تعمیم‌دهی کیفیت حسابرسی در حجم دارایی‌های نامشهود شرکت‌ها وجود دارد. ایسفلد و پاپانیکولائو (Eisfeldt & Papanicolaou, 2014) ازجمله پژوهشگرانی بوده‌اند که چارچوبی را برای تبیین ارتباط بین کیفیت حسابرسی و سرمایۀ سازمانی پیشنهاد داده‌اند. از دیدگاه آنها سرمایۀ سازمانی مهم‌ترین منبع دارایی‌های نامشهود قلمداد می‌شود. در این چارچوب فرض بر این است که ارتقای کیفیت حسابرسی با انتخاب‌های راهبردهای سرمایه‌گذاری مرتبط است و شدت و حجم سرمایۀ سازمانی شرکت‌ها را توسعه می‌دهد. ایونسون و وستفال (1995) سرمایۀ سازمانی را این‌گونه تعریف می‌کنند: دانشی است که برای ترکیب مهارت‌های انسانی و سرمایۀ فیزیکی در سیستم‌ها برای تولید و ارائۀ محصولات رضایت‌بخش استفاده می‌شود (Evenson & Westphal, 1995).

مرور ادبیات مالی نیز بیانگر این موضوع است که سرمایۀ سازمانی مهم‌ترین ترکیب از دارایی‌های نامشهود محسوب می‌شود که جریان انباشت دانش و ظرفیت‌های خاص را امکان‌پذیر می‌سازد و به‌‌طور اثربخش منجر به افزایش کارایی عملیاتی شرکت و مزیت‌های رقابتی پایدار می‌شود (Martin-deCastro et al., 2011; Eisfeld & Papanicolaou, 2014).گورگانتوپولوس و همکاران (Georgantopoulos et al., 2022) اعتقاد دارند که ارتقای کیفیت حسابرسی شامل تصمیمات مربوط به کسب دانش و قیمت‌گذاری است؛ در همین راستا، سولتانا و همکاران(Sultana et al., 2019) نیز بیان داشته‌اند که حسابرسان باتجربه می‌توانند دانش سازمانی را به نحوی توسعه دهند که منجر به تقویت کیفیت حسابرسی شود. به‌طور کلی نپ(Kanpp, 1991) معتقد است که سه نوع دانش برای حسابرسان برای افزایش کیفیت حسابرسی ضرورت دارد. دانش عمومی، دانش صنعت و دانش خاص مشتری؛ بااین‌حال، تمرکز اصلی حسابرسان عمدتاً شامل دانش صنعت و دانش خاص مشتری است.

گراملینگ و استون (Gramling & Stone, 2001) پیشنهاد می‌کنند که شرکت‌های حسابرسی باید سطح دانش و تخصص صنعت خود را نیز توسعه دهند. حسابرسان برای دستیابی به تمایز کیفیت از سازوکارهای تخصصی صنعت استفاده می‌کنند که باعث کاهش رقابت می‌شود. معیارهای شهرت و تخصص موجب تمایز کیفیت و خدمات حسابرسی بین مؤسسات حسابرسی می‌شود (Craswell et al., 1995). همچنین، سطوح بالاتر تخصص و دانش صنعت نیز به حسابرسان این امکان را می‌دهد تا کیفیت حسابرسی بالاتری را ارائه دهند (Balsam et al., 2003; Reichelt & Wang, 2010) که ممکن است این موضوع به‌واسطۀ انعطاف‌پذیری، محرمانه‌بودن و ارزیابی بهتر فرایند حسابداری دربارۀ روش‌ها و برآوردهای حسابداری تحقق یابد (Krishnan, 2005)؛ در همین راستا، گال اُرو گال اُر (Gal-Or & Gal-Or, 2022) استدلال می‌کنند که حسابرسان حاضر هستند تا در تخصص خاص صنعت سرمایه‌گذاری کنند تا به تمایز کیفیت از رقبا دست یابند و بدین طریق مزیت رقابتی ایجاد کنند؛ علاوه‌براین، حبیب و همکاران (Habib et al., 2020) شواهدی ارائه می‌دهند که مؤسسات حسابرسی سرمایۀ سازمانی را در تصمیم‌گیری‌های قیمت‌گذاری حسابرسی در نظر می‌گیرند و حق‌الزحمۀ حسابرسی به‌عنوان یکی از معیارهای کیفیت حسابرسی به‌طور مثبت با درجۀ شدت سرمایۀ سازمانی مرتبط است. گورگانتوپولوس و همکاران (Georgantopoulos et al., 2022) بیان داشته‌اند که کیفیت حسابرسی سبب می‌شود تا انتخاب‌های سرمایه‌گذاری راهبردی هدفمند شود و شدت و حجم سرمایۀ سازمانی شرکت‌ها را توسعه می‌دهد؛ بنابراین، فرضیۀ اول این پژوهش بدین صورت مستند می‌شود:

فرضیۀ اول: بین کیفیت حسابرسی و سرمایۀ سازمانی رابطۀ مثبت و معنادار وجود دارد.

عدم تقارن اطلاعاتی و تضاد نمایندگی بین مدیران و ذی‌نفعان بیرونی سبب شده‌است تا شرکت‌ها ظرفیت محدودی برای استقراض و تأمین مالی داشته‌ باشند. هنگامی که تأمین مالی بیرونی نمی‌تواند نیازهای سرمایه‌گذاری را برآورده سازد، شرکت‌ها باید از سرمایه‌گذاری با ارزش فعلی خالص (NPV) مثبت چشم‌پوشی کنند. براساس دیدگاه لامونت و همکاران (Lamont et al., 2001) اصطکاک‌های مالی که مانع از تأمین مالی شرکت‌ها برای پروژه‌های سرمایه‌گذاری‌ها می‌شود، «محدودیت مالی» است و شرکت‌هایی که به‌دلیل محدودیت‌های مالی، کمتر از سطح بهینه سرمایه‌گذاری می‌کنند، با عنوان «شرکت‌های با محدودیت مالی» طبقه‌بندی می‌شوند. ظرفیت تأمین مالی و محدودیت‌های مالی ارتباط نزدیکی با هم دارند. شرکت‌هایی با ظرفیت تأمین مالی بالا (کم)، کمتر (بیشتر) از سرمایه‌گذاری‌های مد نظر چشم‌پوشی می‌کنند و بنابراین، کمتر (بیشتر) ازنظر مالی دچار محدودیت هستند.

اصطکاک‌های مالی باعث می‌شود تا شرکت‌ها سطح سرمایه‌گذاری‌ای را انتخاب کنند که از سطح بهینه منحرف شده و به‌ناچار منجر به هزینه‌های سنگین می‌شود؛ برای نمونه، لامونت و همکاران (Lamont et al., 2001) دریافته‌اند که شرکت‌های دارای محدودیت مالی بازدۀ سهام کمتری را کسب می‌کنند یا اینکه کوهن و واردلاو (Cohn & Wardlaw, 2016) مستند کرده‌اند که شرکت‌های دارای محدودیت مالی باید سرمایه‌گذاری در ایمنی و محافظت از منابع انسانی را کاهش دهند که این امر منجر به نرخ آسیب بالاتر خواهد شد؛ به همین دلیل برای کاهش اثرات نامطلوب محدودیت‌های مالی و افزایش ظرفیت تأمین مالی، شرکت‌ها نیازمند به انتخاب راهبردهای سرمایه‌گذاری هستند؛ برای مثال، ادواردز و همکاران (Edwards et al., 2016) و لاو و میلز (Law & Mills, 2015) نشان داده‌اند شرکت‌هایی که با محدودیت‌های مالی مواجه هستند، وجوه و منابع مالی ایجادشدۀ داخلی را ازطریق برنامه‌ریزی مالیاتی افزایش می‌دهند. این شواهد با اجتناب مالیاتی به‌عنوان یک کانال تأمین مالی جایگزین ارزان سازگار است؛ در همین راستا، بالاکریشنان و همکاران (Balakrishnan et al., 2014) نیز استدلال می‌کنند که شرکت‌ها کیفیت گزارشگری مالی را در پاسخ به تغییر ظرفیت تأمین مالی تنظیم و تهیه می‌کنند. هنگامی که ظرفیت تأمین مالی کاهش می‌یابد، شرکت‌ها به‌احتمال‌زیاد کیفیت گزارشگری مالی را به‌منظور کاهش اطلاعات و هزینه‌های تأمین مالی افزایش می‌دهند. آنها دریافته‌اند که بنگاه‌های تجاری با کاهش (افزایش) ظرفیت تأمین مالی، کیفیت گزارشگری مالی خود را بهبود (کاهش) می‌دهند. چن و همکاران (Chen et al., 2017) رابطه‌ای منفی بین تغییرات در دارایی‌های نقدی شرکت‌ها و ظرفیت تأمین مالی را مستند می‌کنند که نشان می‌دهد شرکت‌ها وجوه داخلی را برای کاهش اثرات نامطلوب ذخیره می‌کنند. شارپ و نگوین(Sharpe & Nguyen, 1995) دریافته‌اند که شرکت‌ها با اجارۀ دارایی‌ها به‌جای خرید، بر محدودیت‌های تأمین مالی غلبه می‌کنند. ایرانی و اوش (Irani & Oesch, 2015) نیز نشان داده‌اند که شرکت‌ها برای کاهش اصطکاک‌های تأمین مالی مبتنی‌بر اطلاعات در پاسخ به شوک بیرونی به محدودیت‌های مالی، افشای داوطلبانه را افزایش می‌دهند.

براساس دیدگاه لیم و همکاران (Lim et al., 2022) تغییر در ظرفیت تأمین مالی، انگیزۀ شرکت را برای استخدام حسابرس با کیفیت بالا تغییر می‌دهد. آنها معتقدند هنگامی که یک شرکت با کاهش ظرفیت تأمین مالی مواجه می‌شود، احتمال اینکه نتواند به تأمین مالی بیرونی کافی دسترسی پیدا کند، افزایش می‌یابد و بنابراین احتمال اینکه شرکت مجبور به چشم‌پوشی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری شود، بیشتر می‌شود. ازآنجایی‌که دلیل اصلی اصطکاک مالی عدم‌تقارن اطلاعاتی بین شرکت و سرمایۀ‌گذاران بیرونی است، شرکت‌ها انگیزه‌های قوی برای کاهش عدم‌تقارن اطلاعات و افزایش اثربخشی نظارت دارند؛ بنابراین، استخدام حسابرس با کیفیت بالا گزینه‌ای مؤثر و کارآمد می‌تواند قلمداد ‌شود.

ادبیات حسابرسی نشان می‌دهد که فرایند حسابرسی باکیفیت منجر به ارزش‌آفرینی شرکت‌ها می‌شود؛ زیرا کمک می‌کند تا اطمینان حاصل شود که صورت‌های مالی شرکت به‌طور منصفانه منعکس‌کنندۀ واقعیت‌های اقتصادی و تجاری است (Jensen & Meckling, 1976; DeFond & Zhang, 2014). دی آنجلو (DeAngelo, 1981) اظهار می‌دارد که حسابرسی با کیفیت بالا به‌‌احتمال‌زیاد اشتباهات یا بی‌نظمی‌ها را در صورت‌های مالی شناسایی و گزارش می‌کند و درنتیجه از قابلیت اتکای اطلاعات حسابداری که برای قیمت‌گذاری حقوق صاحبان سهام و بدهی استفاده می‌شود، اطمینان معقولی را منعکس می‌کند که این موضوع ارزیابی ریسک نکول بدهی‌ها را آسان می‌سازد.

مرور مطالعات بیانگر این است که حسابرسی داوطلبانه یا حسابرسی با کیفیت بالا می‌تواند به‌طور مؤثر کیفیت و قابلیت اطمینان افشای صورت‌های مالی را افزایش دهد و عدم تقارن اطلاعاتی را تعدیل کند و به شرکت‌ها کمک کند تا اصطکاک‌های مالی را کاهش دهند و دسترسی به تأمین مالی بیرونی را تسهیل کند. براساس این دیدگاه، آلی و یوهن (Allee &Yohen, 2009) دریافته‌اند که اعتبار شرکت‌های کوچک ازطریق صورت‌های مالی حسابرسی‌شده افزایش یافته است. گزارش حسابرسی مشروط می‌تواند سبب پیامدهای اقتصادی و مالی برای مؤسسات و بنگاه‌های اقتصادی در بازارهای مالی شود که از آن جمله می‌توان به مشکلات در تأمین منابع مالی و کاهش ارزش سهام این مؤسسات و بنگاه‌های اقتصادی اشاره کرد (Setayesh & Gorgani, 2015) یا اینکه مانسی و همکاران (Mansi et al., 2004) نشان داده‌اند شرکت‌هایی که حسابرسی آنها بر عهدۀ Big4 بوده ‌است، دارای رتبۀ اوراق قرضۀ بالاتر و شکاف بازدۀ اوراق قرضۀ کمتری هستند. آنها پیشنهاد می‌کنند که حسابرسی می‌تواند براساس فرضیۀ بیمه و فرضیۀ اطلاعات، به‌‌طور هم‌زمان به‌عنوان پوشش ریسک و مبنای تصمیم‌گیری فعالان بازار سرمایه ارزشمند محسوب شود. در راستای همین پژوهش، پیتمن و فورتین (Pittman & Fortin, 2004) گزارش داده‌اند که شرکت‌های جوان و تازه‌تأسیس ازطریق حسابرسی باکیفیت، وام‌های با نرخ سود پایین دریافت می‌کنند. یافته‌های کورت و همکاران (Kurt et al., 2024)نشان داده است که شرکت‌هایی که با محدودیت‌های مالی بالاتر مواجه هستند، تمایل دارند هزینه‌های بیشتری برای حسابرسی بپردازند و گزارش‌های حسابرسی آنها زودتر تکمیل می‌شود. این حسابرسی‌های پرهزینه‌تر و به‌موقع‌تر، به‌ویژه در شرکت‌هایی که به‌دنبال تأمین مالی ازطریق انتشار سهام هستند (و نه بدهی)، با افزایش تأمین مالی آتی ارتباط معناداری دارند. این موضوع بر اهمیت حسابرسی در فراهم‌کردن اعتماد بیشتر برای سرمایه‌گذاران و کاهش ریسک‌های مرتبط با تأمین مالی تأکید دار؛. در همین راستا، هسو و همکاران (Hsu et al., 2024) نیز معتقدند که افزایش کیفیت حسابرسی تأثیر مثبتی بر تأمین مالی خارجی شرکت‌ها دارد و به تقویت انگیزه‌های داخلی و خارجی برای سرمایه‌گذاری کمک می‌کند.

براساس آنچه گفته شد، انتظار بر این است که تقاضا برای حسابرسی باکیفیت به همان نسبت متأثر از تغییر ظرفیت تأمین مالی قرار گیرد. هنگامی که ظرفیت تأمین مالی شرکت کاهش می‌یابد (یعنی نمی‌تواند به‌راحتی به تأمین مالی بیرونی دسترسی پیدا کند)، به‌دلیل محدودیت‌های مالی با ضرر احتمالی مواجه می‌شود؛ درنتیجه، مدیران به‌احتمال‌زیاد حسابرسان با کیفیت بالاتر را برای کاهش عدم تقارن اطلاعات و اثرات نامطلوب محدودیت‌های مالی جذب می‌کنند. برعکس، زمانی که ظرفیت مالی شرکت افزایش می‌یابد (یعنی می‌تواند به‌راحتی به تأمین مالی بیرونی دسترسی پیدا کند)، نیاز کمتری به تکیه بر اطلاعات مالی با کیفیت بالا برای کاهش هزینه‌های نمایندگی و بهبود ظرفیت تأمین مالی دارد که به‌نوبۀ خود تقاضا برای کیفیت حسابرسی را کاهش می‌دهد. از طرفی نشان‌ می‌دهد که حسابرسی با کیفیت بالا می‌تواند به‌طور مؤثر کیفیت و قابلیت اطمینان افشای صورت‌های مالی را افزایشو عدم تقارن اطلاعاتی را کاهش دهد؛ درنتیجه به شرکت‌ها کمک می‌کند تا اصطکاک‌های مالی را کاهش و دسترسی به منابع مالی خارجی را افزایش دهند. به‌عبارتی کیفیت حسابرسی بالا باعث می‌شود که با هزینۀ کمتر به تأمین مالی بیشتری دسترسی ایجاد شود و ظرفیت مالی را افزایش می‌دهد. این استدلال‌ها حاکی‌ازاین است که رابطۀ بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطۀ پویای دوجانبه‌ای است که متأثر از شرایط مختلف اقتصادی و مالی قرار می‌گیرد؛ براین‌اساس، فرضیۀ دوم بدین صورت تدوین می‌شود:

فرضیۀ دوم: بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطه معنادار وجود دارد.

روش پژوهش

در این پژوهش، برای انتخاب سنجۀ کیفیت حسابرسی از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شده است که مطابق با پرسش‌نامۀ ماتریسی معیار کیفیت حسابرسی انتخاب شد. سایر داده‌ها و اطلاعات لازم برای اندازه‌گیری متغیر‌ها (اطلاعات ثانویه) از گزارش‌های مالی سالیانۀ شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق ‌بهادار بین سال‌های 1390 تا 1401 و از پایگاه‌ی اطلاعاتی رهاورد نوین گردآوری شده است. محدودیت‌های که در فرایند انتخاب شرکت‌ها منظور شده است، عبارت‌اند از: 1) شرکت‌هایی که تغییر سال مالی یا فعالیت داشته‌اند. این شرکت‌ها به دلیل تغییر در سال مالی یا فعالیت ممکن است باعث ایجاد ناهمگنی در داده‌ها و نتایج پژوهش شوند؛ بنابراین، به‌منظور حفظ یکنواختی و قابلیت مقایسه‌پذیری داده‌ها، این شرکت‌ها از نمونۀ پژوهش حذف شدند؛ 2) شرکت‌هایی که طی دورۀ پژوهش دارای فعالیت نبوده‌اند یا از بورس خارج‌شده‌اند. این شرکت‌ها به دلیل عدم فعالیت یا خروج از بورس، داده‌های ناقص یا نامعتبر ارائه می‌دهند. حذف این شرکت‌ها برای اطمینان از دسترسی به داده‌های کامل و اتکاپذیر در طول دورۀ پژوهش ضروری است؛ 3) شرکت‌های عضو گروه مالی، واسطه‌گری، بانک و بیمه هستند. ساختار مالی و عملیاتی شرکت‌های فعال در بخش مالی و بیمه با سایر شرکت‌ها متفاوت است. این تفاوت‌ها می‌تواند بر نتایج پژوهش تأثیرگذار باشد؛ بنابراین، به‌منظور حفظ همگنی نمونه و جلوگیری از تأثیر عوامل نامرتبط، این شرکت‌ها از نمونه حذف شدند؛ 4) شرکت‌هایی که پایان سال مالی آنها منتهی به 29 اسفند نیست. شرکت‌هایی که سال مالی آنها منتهی به 29 اسفند نیست، ممکن است متأثر از عوامل فصلی یا زمانی متفاوتی قرار بگیرند. برای اطمینان از هماهنگی زمانی و قابلیت مقایسه‌پذیری داده‌ها، این شرکت‌ها از نمونۀ پژوهش حذف شدند. در پایان و با اعمال محدودیت‌های بالا، 148 شرکت از 458 شرکت و 1776 مشاهده (سال_شرکت) از 5496 مشاهده (سال-شرکت) غربال و تحلیل شده است. برای آزمون فرضیه‌ها از مدل‌هایگورگانتوپولوس و همکاران (Georganthopoulos et al., 2022) استفاده شده که به‌صورت زیر تدوین می‌شوند.

مدل (1)

OC_it=α+β₁AQ_it+β₂SIZE_it+β₃DEBT_it+β₄TOBINQ_it+β₅FCF_it+β₆NCT_it+β₇GROWTH_it+β₈ISS

UE_it+β₉SUBS_it+β₁₀ROA_it+β₁₁IOWN_it+β₁₂BIND_it+β₁₃YEARDUM_it+β₁₄INDDUM_it +€_it

مدل (2)

FC_it=α+β₁AQ_it+β₂SIZE_it+β₃DEBT_it+β₄TOBINQ_it+β₅FCF_it+β₆NCT_it+β₇GROWTH_it+β₈ISSUE_it+β₉SUBS_it+β₁₀ROA_it+β₁₁IOWN_it+β₁₂BIND_it+β₁₃YEARDUM_it+β₁₄INDDUM_it +€_it

که در آن OC سرمایۀ سازمانی است که مطابق با پیترز و تیلور (Peters & Taylor, 2017 )، سرمایۀ سازمانی براساس مدل 3 اندازه‌گیری می‌شود.

مدل (3)

ORGC_it =(1-y₀) ORGC_it-1+(SG&A_it * ð₀)

که در آن y₀_:نرخ استهلاک؛ SG&A_itکل هزینه‌های عمومی و اداری فروش؛ ð₀نسبتی که ازطریق تقسیم قسمتی از هزینه‌های اجرای آموزش بر کل هزینه‌های عمومی و اداری فروش محاسبه می‌شود. FC ظرفیت تأمین مالی است که برای محاسبۀ آن از نسبت مبلغ هزینۀ بهره پرداختی تقسیم بر مبلغ اقساط پرداختی در طی سال استفاده می‌شود. AQ_AF معیاراندازه‌گیری کیفیت حسابرسی (متغیر مستقل) است که اگر چه برای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی، تعداد زیادی معیار و شاخص وجود دارد، هیچ اتفاق‌نظر کلی دربارۀ اینکه کدام معیارها بهترین هستند، وجود ندارد و شواهد اندکی درخصوص مطلوبیت یا مقایسۀ شاخص‌ها وجود دارد (Georganthopoulos et al., 2022)؛ برای نمونه، تجدید ارائۀ صورت‌های مالی (DeFond & Zhang, 2014)، آرای تخلفاتی و تنبیهی نهادهای نظارتی (DeFond & Zhang, 2014)، نوع گزارش حسابرس (Chan et al., 2006; DeFond & Zhang, 2014)، ویژگی‌های کیفی گزارشگری مالی (DeFond & Zhang, 2014; Dichow et al., 2010)، اندازۀ حسابرس (DeFond & Zhang, 2014)، تخصص حسابرس در صنعت (Gramling & Stone, 2001)، حق‌الزحمۀ حسابرسی (Blankley et al., 2012)، ارائۀ خدمات غیرحسابرسی (Chu & Hsu, 2018; Lev et al., 2009) و استقلال حسابرس (Rajgopal et al., 2003) ازجمله معیارهایی بوده‌ است که در پژوهش‌های مختلف به‌منظور اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی استفاده شده است؛ به همین دلیل، باتوجه‌به گستردگی معیارهای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی از رویکرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) برای اولویت‌بندی و انتخاب بهترین معیار اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی استفاده شده است؛ بدین منظورپرسش‌نامۀ ماتریسی بین 10 نفر از اعضای هیئت‌علمی گروه‌های حسابداری دانشگاه‌های تهران، شهید باهنر کرمان و بوعلی سینای همدان و حرفۀ حسابرسی تدوین و توزیع شد؛ بدین‌منظور، نُه معیار اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی که در ادبیات مالی، حسابداری و حسابرسی به‌عنوان سنجۀ کیفیت حسابرسی استفاده شده‌اند، برای رتبه‌بندی با روش AHP تجزیه‌وتحلیل نهایی شده‌اند که در شکل (1) نمایش داده‌ شده‌ است.

شکل (1): مدل مفهومی رتبه‌بندی معیارهای کیفیت حسابرسی

Figure (1): The Conceptual Model of Ranking Audit Quality Criteria

همان‌گونه که نتایج وزن نسبی معیارهای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی در جدول (1) نشان می‌دهد، از بین سنجه‌های کیفیت حسابرسی، معیار حق‌الزحمۀ حسابرسی با وزن 142/0 بیشترین میزان اهمیت را در بین خبرگان ( اساتید و پژوهشگران خبره حسابرسی) داشته است؛ به‌بیان‌دیگر، مهم‌ترین معیار برای سنجش کیفیت حسابرسی است. پاسخ‌دهندگان اعتقاد داشته‌اند که تجدید ارائۀ صورت‌های مالی نیز می‌تواند معیار مناسبی برای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی قلمداد شود.

جدول (1): وزن معیارهای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی

Table (1): The Weight of audit quality measurement criteria

معیارهای کلی	وزن
حق‌الزحمۀ حسابرسی	142/0
تجدید ارائۀ صورت‌های مالی	133/0
کیفیت گزارشگری مالی	128/0
خدمات غیرحسابرسی	111/0
استقلال حسابرسی	110/0
نوع گزارش حسابرس	108/0
تخصص حسابرس در صنعت	107/0
اندازۀ حسابرس	084/0
دورۀ تصدی حسابرس	077/0

براساس نتایج به‌دست‌آمده با استفاده از این رویکرد، برای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی از معیار حق‌الزحمۀ حسابرسی (AQ_AF) استفاده شده‌است.

متغیرهای کنترلی برگرفته از پژوهش گورگانتوپولوس و همکاران (Georganthopoulos et al., 2022) عبارت ‌است از SIZE اندازۀ شرکت که برابر است با لگاریتم مجموع دارایی‌های شرکت؛ DEBT نسبت بدهی‌ها به دارایی‌ها؛ ROA نرخ بازدۀ دارایی‌ها که برابر است با نسبت سود خالص به مجموع دارایی‌ها؛ Q-TOBIN به‌عنوان معیار ارزش شرکت برابر است با نسبت مجموع ارزش بازار و دارایی‌های شرکت به دارایی‌های اول دورۀ شرکت؛ GROWTH نرخ رشد فروش در مقایسه با سال گذشته؛ BIND استقلال هیئت‌مدیره که برابر است با نسبت تعداد مدیران غیرموظف هیئت‌مدیره به مجموع اعضا؛ IOWN درصد تملک سرمایه‌گذاران نهادی شامل بانک‌ها، بیمه‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و صندوق‌های بازنشستگی؛ NCT معاملات غیرنقدی طبق یادداشت‌های توضیحی که برای کاهش ناهمسانی واریانس بر دارایی‌های اول دوره تقسیم شده است؛ SUBS متغیر ساختگی که برابر است با یک، اگر شرکت دارای شرکت‌های فرعی باشد و در غیراین‌صورت صفر؛ ISSUE متغیر ساختگی که برابر است با یک، اگر شرکت افزایش سرمایه داده باشد و در غیر‌این‌صورت صفر. FCF جریان نقدی آزاد است که با استفاده از مدل (4) اندازه‌گیری می‌شود.

مدل (4)

FCF_it = (INC_it – TAX_it – INT_it – DIV_it) /ASSET_it-

که در آن، FCF_it بیانگر جریان نقدی آزاد، INC_it سود عملیاتی قبل از استهلاک، TAX_it مالیات پرداختی، INT_it هزینۀ مالی، DIV_it سود سهام پرداخت‌شده و ASSET_it_- بیانگر ارزش دفتری دارایی‌های ابتدای دوره است. هرچه مقدار جریان نقدی آزاد بیشتر باشد، بیانگر مشکل نمایندگی بالاتر در شرکت‌ها است؛ به ‌بیان‌ دیگر، اگر FCF مثبت باشد، مشکل نمایندگی بیشتر و اگر FCF منفی باشد، بیانگر مشکل نمایندگی کمتر است (Fakhari et al., 2014).

INDDUM: اثر صنعت و YEARDUM: اثر سال.

یافته‌های پژوهش

آمار توصیفی متغیرهای پژوهش در دو بخش در جدول 2 ارائه شده‌ است.

جدول (2): آمار توصیفی متغیرها

Table (2): Descriptive statistics of variables

بخش الف) آمار توصیفی متغیرهای پیوسته
متغیر	میانگین	میانه	بیشینه	کمینه	انحراف‌معیار
OC	08/0	0/06	0/62	0/02	0/07
FC	10/0	08/0	52/0	01/0	09/0
AQ_AF	27/6	18/6	61/9	71/2	81/0
BIND	43/0	60/0	00/1	00/0	31/0
DEBT	55/0	58/0	91/0	01/0	19/0
FCF	03/0	02/0	58/0	47/0-	11/0
GROWTH	33/0	16/0	39/113	96/0-	08/3
IOWN	46/0	42/0	95/0	05/0	26/0
NCT	02/0	00/0	98/0	00/0	08/0
QTOBIN	89/1	52/1	45/17	22/0	27/1
ROA	14/0	10/0	16/10	40/0-	33/0
SIZE	93/5	88/5	69/8	31/3	73/0
بخش ب) آمار توصیفی متغیرهای گسسته
متغیر	فراوانی		درصد		مشاهده
متغیر	یک	صفر	یک	صفر	مشاهده
ISSUE	622	1154	35/0	65/0	1776
SUBS	1012	764	57/0	43/0	1776

همان‌گونه که نتایج بخش «الف» نشان می‌دهد، میانگین و میانۀ متغیرها به یکدیگر نزدیک هستند و انحراف معیار پایینی دارند؛ بنابراین، می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که توزیع داده‌ها به ‌طور تقریبی نرمال است. آمار توصیفی و درصد فراوانی مربوط به متغیرهای گسسته در بخش «ب» ارائه شده است؛ بدین‌صورت که 35درصد مشاهدات دارای افزایش سرمایه و 57درصد شرکت‌ها نیز دارای شرکت فرعی بوده‌اند. جدول 3 و 4 دربرگیرندۀ همبستگی بین متغیرهای پژوهش براساس متغیر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی هستند.

جدول (3): ماتریس همبستگی متغیرها

Table (3): Correlation matrix of variables

	OC	AQ_AF	BIND	DEBT	FCF	GROWTH	IOWN	ISSUE	NCT	QTOBIN	ROA	SIZE	SUBS
OC	1
AQ_AF	02/0	1
BIND	02/0	25/0-	1
DEBT	13/0-	08/0-	03/0-	1
FCF	04/0-	09/0	05/0-	21/0-	1
GROWTH	05/0	03/0	03/0	05/0-	18/0	1
IOWN	01/0	23/0	05/0-	06/0-	01/0-	01/0	1
ISSUE	02/0	20/0	29/0-	04/0-	03/0	02/0-	25/0	1
NCT	04/0	02/0-	01/0	09/0-	01/0-	01/0-	01/0	01/0-	1
QTOBIN	09/0	04/0	01/0	20/0-	20/0	03/0	06/0	02/0	04/0	1
ROA	12/0	12/0	02/0	19/0-	21/0	04/0	05/0-	04/0-	01/0	01/0	1
SIZE	01/0-	01/0-	01/0	08/0	11/0	07/0	04/0	02/0	09/0	03/0-	11/0	1
SUBS	05/0	07/0	02/0-	05/0-	24/0	02/0-	02/0	01/0	01/0	04/0	18/0	10/0	1

جدول (4): نتایج آزمون همبستگی متغیرها

Table (4): Results of correlation test for variables

AQ_AF

BIND

DEBT

FCF

GROWTH

IOWN

ISSUE

NCT

QTOBIN

ROA

SIZE

SUBS

AQ_AF

01/0

BIND

04/0

25/0-

DEBT

30/0-

08/0-

03/0-

FCF

02/0-

09/0

05/0-

21/0-

GROWTH

09/0

03/0

05/0-

18/0

IOWN

02/0

23/0

05/0-

06/0-

01/0-

00/0

ISSUE

01/0-

20/0

29/0-

04/0-

03/0

02/0-

25/0

NCT

06/0

02/0-

01/0

09/0-

01/0-

01/0

01/0-

QTOBIN

21/0

04/0

01/0

20/0-

20/0

030/0

06/0

02/0

04/0

ROA

11/0

12/0

02/0

19/0-

21/0

04/0

05/0-

04/0-

01/0

SIZE

05/0

01/0-

01/0

08/0

11/0

07/0

04/0

02/0

09/0

03/0-

11/0

SUBS

01/0

07/0

02/0-

05/0-

24/0

02/0-

02/0

01/0

04/0

18/0

10/0

همان‌گونه که نتایج نشان می‌دهد، همبستگی کیفیت حسابرسی با سرمایۀ سازمانی بیشتر از ظرفیت تأمین مالی است؛ علاوه‌براین، ازآنجایی‌که همبستگی بین متغیرهای توضیحی نیز کمتر از 7/0 است که از نبود هم‌خطی بین متغیرها حکایت دارد، جدول (5) نتایج آزمون فرضیۀ اول این پژوهش را مبنی بر اینکه «بین کیفیت حسابرسی و سرمایۀ سازمانی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد»، نشان می‌دهد.

جدول (5): نتایج آزمون فرضیۀ یک

Table (5): Hypothesis 1 test results

متغیر	ضریب	خطای‌استاندارد	آماره t	معناداری	آماره VIF
AQ-AF	046607/0	007215/0	459517/6	0000/0	416367/1
SIZE	028728/0	003084/0	315621/9	0000/0	375564/2
DEBT	068961/0-	015491/0	451691/4-	0000/0	120907/1
QTOBIN	005352/0	001880/0	846207/2	0045/0	216513/1
FCF	002455/0-	028177/0	087139/0-	9306/0	012983/1
NCT	023542/0	029017/0	811308/0	4173/0	393366/2
GROWTH	001199/0-	002022/0	592827/0-	5534/0	078192/1
ISSUE	072518/0	014463/0	013880/5	0000/0	019055/1
SUBS	000432/0-	005616/0	076893/0-	9387/0	042794/1
ROA	064571/0-	016490/0	915662/3-	0001/0	092621/1
IOWN	018365/0-	037438/0	490548/0-	6238/0	096900/1
BIND	040396/0	011633/0	472536/3	0005/0	101011/1
C	037210/0	052674/0	706412/0	4800/0	-
اثر ثابت سال	کنترل شد
اثر ثابت صنعت	کنترل شد
ضریب تعیین تعدیل‌شده	18/0	آماره F	9229/30	احتمال آمارهF	0000/0

نتایج برازش الگوها پس از کنترل اثرات سال و صنعت نشان می‌دهد که آمارۀ F در سطح اطمینان 99درصد حاکی‌از معناداری کلی مدل بوده و ضریب تعیین تعدیل‌شده نیز 18/0 است. عامل تورم واریانس نیز برای متغیرهای توضیحی کمتر از 10 است که نبود هم‌خطی را در مدل‌های پژوهش نشان ‌می‌دهد. همان‌گونه که نتایج جدول 5 نشان‌ می‌دهد، ضریب متغیر حق‌الزحمۀ حسابرسی به‌عنوان معیار کیفیت حسابرسی 04/0 و ازلحاظ آماری نیز معنادار است. این مقدار نشان ‌می‌دهد که به‌ازای یک واحد تغییر در حق‌الزحمۀ حسابرسی، میزان سرمایۀ سازمانی به میزان 04/0 افزایش می‌یابد؛ به‌عبارت‌دیگر، کیفیت حسابرسی به‌واسطۀ حق‌الزحمۀ حسابرسی منجر به بهبود و گسترش سرمایۀ سازمانی می‌شود. در تفسیر این نتیجه می‌توان گفت که کیفیت حسابرسی دانش سازمانی را توسعه می‌دهد و مؤسسات حسابرسی سرمایۀ سازمانی را در تصمیم‌گیری‌های قیمت‌گذاری حسابرسی در نظر می‌گیرند و حق‌الزحمۀ حسابرسی به‌‌طور مثبت با درجۀ شدت سرمایۀ سازمانی مرتبط است. جدول (6) نتایج آزمون فرضیۀ دوم این پژوهش مبنی بر اینکه « بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطۀ معنادار وجود دارد»، نشان می‌دهد.

جدول (6): نتایج آزمون فرضیۀ دوم

Table (6): Hypothesis 2 test results

متغیر	ضریب	خطای استاندارد	آماره t	معناداری	آماره VIF
AQ-AF	032049/0-	01340/0	386832/2-	0171/0	3214568/1
SIZE	023692/0	015240/0	404858/1	1245/0	201246/2
DEBT	112140/0	059871/0	671584/1	0948/0	1124563/0
QTOBIN	002409/0-	123612/0	167117/0	7543/0	3214561/1
FCF	201025/1	112453/0	417377/0	0000/0	12431/1
NCT	055805/0	1021453/0	359405/0	6543/0	004123/1
GROWTH	007319/0-	00891/0	830765/0-	4256/0	302514/2
ISSUE	031042/0-	012359/0	048661/1-	2907/0	1253022/1
SUBS	064423/0	125246/0	442059/0	7085/0	021450/1
ROA	135591/0	031324/0	487358/8	0000/0	012313/1
IOWN	054663/0	041254/0	628516/1	2057/0	054128/1
BIND	022477/0-	021573/0	816039/0-	3521/0	125436/1
C	241266/0	102596/0	135535/2	1229/0	0214531/1
اثر ثابت سال	کنترل شد
اثر ثابت صنعت	کنترل شد
ضریب تعیین تعدیل‌شده	13/0	آماره F	2145/20	احتمال آمارهF	0000/0

همان‌گونه که نتایج جدول 6 نشان می‌دهد، ضریب متغیر حق‌الزحمۀ حسابرسی به‌عنوان معیار کیفیت حسابرسی 03/0-و از لحاظ آماری نیز معنادار است. این مقدار نشان ‌می‌دهد که به‌ازای یک واحد تغییر در حق‌الزحمۀ حسابرسی، ظرفیت تأمین مالی به میزان 03/0 در جهت معکوس تغییر می‌کند؛ به‌بیان‌دیگر، بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطۀ منفی و معناداری وجود دارد. این نتیجه را می‌توان بدین‌گونه استدلال کرد هنگامی که ظرفیت تأمین مالی شرکت کاهش می‌یابد، مدیران به‌احتمال‌‌زیاد حسابرسان با کیفیت بالاتر را برای کاهش عدم تقارن اطلاعات و اثرات نامطلوب محدودیت‌های مالی جذب می‌کنند و برعکس، زمانی که ظرفیت مالی شرکت افزایش می‌یابد، نیاز کمتری به تکیه ‌بر اطلاعات مالی با کیفیت بالا برای کاهش هزینه‌های نمایندگی و بهبود ظرفیت تأمین مالی وجود دارد که به‌نوبۀ خود تقاضا برای کیفیت حسابرسی را کاهش می‌دهد. این استدلال حاکی‌از رابطۀ منفی بین ظرفیت مالی و تقاضا برای کیفیت حسابرسی است.

آزمون استحکام

جدول (7) نتایج آزمون تحلیل حساسیت را نشان می‌دهد. در این بخش، از معیار تجدید ارائۀ صورت‌های مالی به‌عنوان معیار جایگزین حق‌الزحمۀ حسابرسی برای آزمون فرضیه‌های پژوهش و تکمیل یافته‌ها استفاده شده است.

جدول (7): نتایج آزمون تحلیل حساسیت

Table (7): Sensitivity analysis results (sensitivity coefficients)

متغیر	متغیر وابسته: سرمایۀ سازمانی			متغیر وابسته: ظرفیت تأمین مالی
متغیر	ضریب	آماره t	معناداری	ضریب	آماره t	معناداری
AQ-RESTATEMENT	937610/0	95425/14	0000/0	039584/0-	705293/0-	4809/0
SIZE	010496/0	194463/2	0290/0	029099/0	305552/2	0215/0
DEBT	043380/0	011789/4	0001/0	0147879/0-	687546/3-	0002/0
QTOBIN	004745/0	754971/0	4509/0	009227/0	314355/0	7534/0
FCF	089057/0-	510731/4-	0000/0	030775/0-	262747/2-	0240/0
NCT	150047/0-	972882/1-	0495/0	019030/0	204052/1	2290/0
GROWTH	242251/0-	390306/8-	0000/0	004486/0-	148908/0-	8817/0
ISSUE	015941/0-	992689/5-	0000/0	045144/0	486869/3	0005/0
SUBS	011985/0	278619/3	0012/0	009218/0-	758589/0-	4484/0
ROA	021990/0	025444/1	3060/0	034890/0	029758/1	3035/0
IOWN	046057/0-	953341/1-	0517/0	103309/0	71679/11	0000/0
BIND	012464/0	895026/1	0591/0	154977/0	064056/5	0000/0
C	007158/0-	704849/1-	0893/0	024243/0	264406/4	0000/0
اثر ثابت سال	کنترل شد			کنترل شد
اثر ثابت صنعت	کنترل شد			کنترل شد
ضریب‌تعیین‌تعدیل‌شده	19/0			21/0
احتمال آماره F	0000/0			0000/0

همان‌گونه که نتایج نشان می‌دهد، ضریب متغیر تجدید ارائۀ صورت مالی به ترتیب93/0 و 03/0- و معنادار نیز هستند که استفاده از این معیار به‌عنوان کیفیت حسابرسی، یافته‌های اصلی این پژوهش را تقویت کرده و در راستای آنها بوده است.

نتیجه‌گیری و پیشنهادها

هدف این پژوهش بررسی تأثیر کیفیت حسابرسی بر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی شرکت‌ها بوده است. نتایج آزمون فرضیه‌ها نشان داد که حق‌الزحمۀ حسابرسی به‌عنوان معیار کیفیت حسابرسی، رابطه‌ای مستقیم و معنادار با سرمایۀ سازمانی دارد. این نتیجه نشان‌دهندۀ این است که کیفیت حسابرسی بالا، جریان موجودی دانش انباشته‌شده و قابلیت‌های خاص را تسهیل می‌کند و درنتیجه، سرمایه‌گذاری‌های ساختاری و سازمانی مرتبط با منابع نامشهود شرکت را افزایش می‌دهد که دسترسی آسان‌تری به منابع تأمین مالی بدون تحریف و به‌طور کارآمدتر را امکان‌پذیر می‌سازد. این یافته با نتایج مطالعات پیشین هم‌راستاست؛ برای مثال، گورگانتوپولوس و همکاران (Georganthopoulos et al., 2022) نیز به رابطۀ مثبت میان کیفیت حسابرسی و افزایش سرمایۀ سازمانی اشاره‌کرده‌اند. آنها نشان داده‌اند که شرکت‌های با کیفیت حسابرسی بالاتر، در موقعیت بهتری برای جذب سرمایه و انتخاب راهبردهای سرمایه‌گذاری‌ها قرار دارند. نتایج این پژوهش نیز همین الگو را تأیید می‌کند؛ بدین صورت که کیفیت بالای حسابرسی باعث تقویت منابع نامشهود و درنتیجه ارتقای سرمایۀ سازمانی می‌شود؛ به‌علاوه نتایج این پژوهش نشان داد که کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطۀ منفی و معناداری دارند؛ بدین صورت که کاهش (افزایش) در ظرفیت تأمین مالی به‌‌طور قابل توجهی تقاضا برای کیفیت حسابرسی را افزایش (کاهش) می‌دهد؛ بر همین اساس می‌توان گفت که رابطۀ بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطه‌ای پویایی است که ممکن است محدودیت‌های مالی شرکت‌ها را تعدیل ‌کند و منجر به افزایش اعتبار شرکت‌ها ‌شود.این نتیجه مشابه با پژوهش فرج‌زاده و رضازاده (Farajzadeh & Rezazadeh, 2018) که نشان می‌دهد با افزایش کیفیت حسابرسی، حساسیت تأمین مالی و سرمایه‌گذارهای شرکت‌ها به ارزش وثیقه‌ای دارایی‌ها، یا همان ظرفیت تأمین مالی کاهش می‌یابد. اما برخلاف پژوهش هیوس و همکاران (Hus et al., 2024) است که بیان می‌کند که افزایش کیفیت حسابرسی تأثیرات مثبتی بر تأمین مالی خارجی شرکت‌ها دارد و به تقویت انگیزه‌های داخلی و خارجی برای سرمایه‌گذاری کمک می‌کند و نقش حاکمیتی مثبتی بر تصمیمات راهبردی شرکت‌ها ایفا می‌کند، حتی در کشورهایی که دارای محیط‌های قانونی ضعیف هستند. نتایج این پژوهش دارای چندین دستاورد است: اول اینکه در مطالعۀ حاضر به بحث معاصر در حسابرسی مبنی بر اینکه کیفیت حسابرسی به نفع یا محدودکنندۀ سرمایه‌گذاری‌های شرکت است، کمک می‌کند. دراین پژوهش شواهد جامعی ارائه شده است که کیفیت حسابرسی بالا با انتخاب‌های راهبردهای سرمایه‌گذاری در منابع سازمانی مرتبط است و یک عامل مهم سرمایۀ سازمانی را تشکیل می‌دهد؛ بااین‌حال، پژوهش‌های بیشتری برای گسترش این پژوهش دربارۀ پیوند کیفیت حسابرسی به فرایند ارزش‌آفرینی مرتبط با سرمایه‌گذاری‌های نامشهود لازم است. یک راه روشن، بررسی سایر ابعاد مهم دارایی‌های نامشهود مانند سرمایۀ انسانی در چارچوب کیفیت حسابرسی است. از سوی دیگر این مطالعه با مستندسازی رابطۀ کامل‌تر و پویاتر بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت مالی، ادبیات مرتبط را غنی کرده است؛ بااین‌وجود، این پژوهش نوآوری‌هایی را در مقایسه با مطالعات پیشین معرفی کرده است. یکی از جنبه‌های برجستۀ این پژوهش، رابطۀ منفی بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی است. این تفاوت ممکن است ناشی از ویژگی‌های خاص بازار یا شرایط اقتصادی خاصی باشد که در این پژوهش بررسی شده است. به‌‌طور خاص، به نظر می‌رسد که رابطۀ بین کیفیت حسابرسی و ظرفیت تأمین مالی رابطۀ پویای دوجانبه‌ای است که متأثر از شرایط مختلف اقتصادی و مالی قرار می‌گیرد و ممکن است در برخی شرایط، کیفیت بالای حسابرسی به‌عنوان عامل محدودکننده در تأمین مالی عمل کند؛ علاوه‌براین، تأکید بر دارایی‌های نامشهود از جنبه‌های نوآورانۀ دیگر این پژوهش به شمار می‌آید. درحالی‌که بسیاری از مطالعات پیشین به‌ویژه در زمینۀ کیفیت حسابرسی بیشتر بر اثرات مالی و گزارشگری تأکید دارند، دراین پژوهش به‌‌طور خاص بر تأثیر کیفیت حسابرسی بر دارایی‌های نامشهود مانند سرمایۀ انسانی و سرمایۀ رابطه‌ای متمرکز شده است. این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های آینده در حوزه‌های تخصصی‌تر باشد و به درک بهتری از فرایندهای ارزش‌آفرینی مرتبط با منابع نامشهود کمک کند.

یافته‌های این پژوهش افق‌های جدیدی را برای پژوهش‌های آتی باز کرده است. براساس نتایج به‌دست‌آمده، موارد زیر به‌عنوان مسیرهای پژوهشی آینده پیشنهاد می‌شود:

بررسی ابعاد دیگر سرمایه‌های نامشهود مانند سرمایۀ انسانی (مهارت‌ها، دانش و تخصص نیروی کار) و سرمایۀ رابطه‌ای (شبکه‌های ارتباطی با مشتریان، شرکا و تأمین‌کنندگان) را در نظر گرفته و نقش کیفیت حسابرسی در تقویت این سرمایه‌‌ها را تحلیل کند. از سوی دیگر درک تأثیر کیفیت حسابرسی بر سرمایۀ سازمانی و تأمین مالی در صنایع مختلف با ویژگی‌ها و چالش‌های خاص خود، مانند فناوری‌های پیشرفته، خدمات مالی یا تولیدی می‌تواند یافته‌های پژوهش را تعمیم‌پذیرتر کند. تحلیل این رابطه در بازارهای نوظهور که دارای محدودیت‌های مالی و نظارتی بیشتری هستند، می‌تواند به کشف تفاوت‌های منطقه‌ای و فرهنگی در تأثیر کیفیت حسابرسی کمک کند. اگرچه این مطالعه نشان داد که کیفیت حسابرسی می‌تواند محدودیت‌های مالی شرکت‌ها را کاهش دهد، پژوهش‌های آتی می‌تواند به‌صورت عمیق‌تر بررسی کند که چگونه حسابرسی باکیفیت می‌تواند ریسک‌های اعتباری، ریسک‌های ناشی از ورشکستگی و ریسک‌های مرتبط با تأمین مالی خارجی را مدیریت کند. این موضوع به‌ویژه در شرایط اقتصادی چالش‌‌برانگیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. باتوجه‌به تأثیر بحران‌های اقتصادی و مالی بر دسترسی شرکت‌ها به منابع تأمین مالی، پژوهش‌های آتی می‌تواند بررسی کند که چگونه کیفیت حسابرسی در شرایط بحرانی مانند رکود اقتصادی یا شیوع بیماری‌های همه‌گیر می‌تواند به بهبود اعتماد سرمایۀ‌گذاران و دسترسی به منابع مالی کمک کند.

این پژوهش بر روی شرکت‌های ایرانی فعال در بازار سرمایه متمرکز شده است و نتایج آن ممکن است به سایر شرکت‌ها یا صنایعی که در این مطالعه گنجانده نشده‌اند، تعمیم پذیر نباشد. پژوهش حاضر تنها تأثیر کیفیت حسابرسی را بر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی بررسی کرده و سایر عوامل مؤثر بر این متغیرها را به‌طور کامل در نظر نگرفته است. این پژوهش از داده‌های تاریخی و اطلاعات مالی منتشرشده توسط شرکت‌ها استفاده کرده است که ممکن است متأثر از خطاهای گزارشگری یا تحریف‌های عمدی قرار گرفته باشند. از طرفی، روش‌های آماری به‌کارگرفته‌شده در این پژوهش، مانند رگرسیون خطی، ممکن است نتوانند به‌طور کامل پیچیدگی‌های روابط بین متغیرها را مدل‌سازی کنند؛ علاوه‌براین، پژوهش حاضر فرض کرده است که شرایط اقتصادی و سیاسی در طول دورۀ مطالعه ثابت بوده‌اند، درحالی‌که تغییرات ناگهانی در این شرایط می‌تواند بر نتایج را تأثیر بگذارد. این محدودیت‌ها نشان می‌دهد که نتایج این پژوهش در شرایط خاصی معتبر هستند و درصورت تغییر این پیش‌فرض‌ها ممکن است نتایج متفاوتی به دست آید.

مراجع

ستایش، محمدحسین، و گرگانی فیروزجاه، ابوالفضل (1393). پیامدهای گزارش مشروط حسابرسی بر تأمین منابع مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق‌ بهادار تهران. مدیریت دارایی و تأمین مالی، 2(4)، ۱۵–۳۴.

فخاری، حسین، کاشانی‌پور، محمد، و رجب‌بیگی، محمدعلی (1393). بررسی نقش نظارتی ساختار مالکیت و خط‌مشی بدهی بر کنترل مشکلات نمایندگی ناشی از جریان‌های نقدی آزاد در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. پیشرفت‌های حسابداری، 6(1)، 90-63. https://doi.org/10.22099/jaa.2014.2257

فرج‌زاده دهکردی، حسین، و رضازاده، محسن (1397) تأثیر کیفیت حسابرسی در رابطه ارزش وثیقه‌ای دارایی‌ها با سطح تأمین مالی و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها. مدیریت دارایی و تأمین مالی، 6(1)، 121-136.

https://doi.org/10.22108/amf.2017.21330

Allee, K. D., & Yohn, T. L. (2009). The demand for financial statements in an unregulated environment: An examination of the production and use of financial statements by privately held small businesses. The Accounting Review, 84(1), 1-25. https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.1.1

Attig, N., Cleary, S., Ghoul, S. E., & Guedhami, O. (2013). Institutional investment horizons and the cost of equity capital. Financial Management, 42(2), 441-447. https://doi.org/10.1111/j.1755-053X.2012.01221.x

Balakrishnan, K. J . E., Core, E., & Verdi, R. S. (2014). The relation between reporting quality and financing and investment: Evidence from changes in financial capacity. Journal of Accounting Research, 52(1), 1-36. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12031

Balsam, S., Krishnan, J., & Yang, J. S. (2003). Auditor industry specialization and earnings quality. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 22(2), 71-97. https://doi.org/10.2308/aud.2003.22.2.71

Blankley, A. I., Hurtt, D. N., & MacGregor, J. E. (2012). Abnormal audit fees and restatements. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 31(1), 79-96. https://doi.org/10.2308/ajpt-10210

Bushman, R. M., Piotroski, J. D., & Smith, A. J. (2011). Capital allocation and timely accounting recognition of economic losses. Journal of Business Finance & Accounting, 38(1-2), 1-33. https://doi.org/10.1111/j.1468-5957.2010.02231.x

Chan, K. H., Lin, K. Z., & Mo, P. L. I. (2006). A political-economic analysis of auditor reporting and auditor switches. Review of Accounting Studies, 11, 21–48. https://doi.org/ 10.1007/s11142-006-6394-z.

Chu, B., & Hsu, Y. (2018). Non-audit services and audit quality the effect of Sarbanes-Oxley Act. Asia Pacific Management Review, 3(23), 201-208. https://doi.org/10.1016/2017.07.004

Chen, T., Harford, J., & Lin, C. (2017). Financial Flexibility and Corporate Cash Policy (Working Paper No. 05/2017). Hong Kong Institute for Monetary Research. https://doi.org/10.2139/ssrn.2298628

Craswell, A. T., Francis, J. R., & Taylor, S. L. (1995). Auditor brand name reputations and industry specialization. Journal of Accounting and Economics, 20(3), 297-332. https://doi.org/10.1016/0165-4101(95)00403-3

Cohn, J. B., & Wardlaw, M. I. (2016). Financing constraints and workplace safety. The Journal of Finance, 71(5), 2017-2058. https://doi.org/10.1111/jofi.12430

DeAngelo, L. E. (1981). Auditor size and audit quality. Journal of Accounting and Economics, 3(3), 183-199. https://doi.org/10.1016/0165-4101(81)90002-1

Dechow, P., Ge, W., & Schrand, C. (2010). Understanding earnings quality: A review of the proxies, their determinants and their consequences. Journal of Accounting and Economics, 50(2-3), 344-401. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2010.09.001

DeFond, M., & Zhang, J. (2014). A review of archival auditing research. Journal of Accounting and Economics, 58(2-3), 275-326. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2014.09.002

Edwards, A., Schwab, C., & Shevlin, T. (2016). Financial constraints and cash tax savings. The Accounting Review, 91(3), 859-881. https://doi.org/10.2308/accr-51282

Eisfeldt, A. L., & Papanikolaou, D. (2014). The value and ownership of intangible capital. American Economic Review, 104(5), 189-194.

Evenson, R. E., & Westphal, L. E. (1995). Technological change and technological strategy. In J. Behrman & T. N. Srinivasan (Eds.), Handbook of Development Economics (pp. 2209–2299). The United Nation University. https://doi.org/10.1016/S1573-4471(05)80009-9

Fakhari, H., Kashanipour, M., & Rajabbeyki, M. A. (2014). The monitoring role of ownership structure and debt policy on controlling agency problem of free cash flow of companies listed in the Tehran Stock Exchange (TSE). Journal of Accounting Advances, 6(1), 63-90. https://doi.org/10.22099/jaa.2014.2257 [In Persian].

Farajzadeh, D, H., & Rezazadeh, M. (2018). The effect of audit quality on the relationship of collateral assets with financing and investment. Journal of Asset Management and Financing, 6(1), 121-136. https://doi.org/10.22108/amf.2017.21330 [In Persian].

Gal-Or, E., & Gal-Or, R. (2022). A theory of ‘why and how’ audit firms choose to specialize. European Accounting Review, 31(4), 819-842. https://doi.org/10.1080/09638180.2021.1890631

Georgantopoulos, A., Konstantios, D., Naoum, V. C., & Papanastasopoulos, G. A. (2022). The effect of audit quality on organization capital. SSRN Electronic Journal. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4052088

Gramling, A., & Stone, D. (2001). Audit firm industry expertise: A review and synthesis of the archival literature. Journal of Accounting Literature, 20(1), 1-29. https://doi.org/10.1016/S0737-4607(01)20001-2

Habib, A., Hasan, M. M., & Sun, X. S. (2020). Organization capital and audit fees around the world. International Journal of Auditing, 24(3), 321-346. https://doi.org/10.1111/ijau.12197

Hasan, M. M., & Cheung, A. (2018). Organization capital and firm life cycle. Journal of Corporate Finance, 48, 556-578. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2017.12.003

Healy, P. M., & Palepu, K. G. (2001). Information asymmetry, corporate disclosure, and the capital markets: A review of the empirical disclosure literature. Journal of Accounting and Economics, 31(1-3), 405-440. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(01)00018-0

Herrbach, O. (2001). Audit quality, auditor behavior and the psychological contract. European Accounting Review, 10(4), 787-802. http://dx.doi.org/10.1080/09638180127400

Hsu, C., Wu, C., Yan, Z., & Zhu, R. (2024). How does audit quality affect firm innovation? Evidence from China. SSRN. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4937913

Irani, R. M., & Oesch, D. (2015). Financial constraints and corporate disclosure: Evidence from capital market segmentation. Available at SSRN. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2530613.

Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X

Jeppesen, K. K. (1998). Reinventing auditing, redefining consulting and independence. European Accounting Review, 7(3), 517-539. https://doi.org/10.1080/096381898336402

Jiang, L., & Zhou, H. (2017). The role of audit verification in debt contracting: Evidence from covenant violations. Review of Accounting Studies, 22, 469-501. https://doi.org/10.1007/s11142-016-9383-x

Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2004). Strategy Maps: Converting Intangible Assets into Tangible Outcomes. Harvard Business School Press.

Knapp, M. C. (1991). Factors that audit committees use as surrogates for audit quality. Auditing: A Journal of Practice and Theory, 10(1), 35-52.

Krishnan, G. V. (2005). The association between Big 6 auditor industry expertise and the asymmetric timeliness of earnings. Journal of Accounting, Auditing and Finance, 20(3), 209-228. https://doi.org/10.1177/0148558X0502000302

Kurt, A. C., Becker, M. J., Hoitash, R., & Hoitash, U. (2024). Financial constraints, auditing, and external financing. European Accounting Review, 33(4), 1227-1256. https://doi.org/10.1080/09638180.2022.2159471

Lambert, R. A. (2001). Contracting theory and accounting. Journal of Accounting and Economics, 32(1-3), 3-87. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(01)00037-4

Lamont, O., Polk, W., & Saá-Requejo, J. (2001). Financial constraints and stock returns. Review of Financial Studies, 14(2), 529-554.

Law, K. K. F., & Mills, L. F. (2015). Taxes and financial constraints: Evidence from linguistic cues. Journal of Accounting Research, 53(4), 777-819. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12081

Lennox, C. (2005). Management ownership and audit firm size. Contemporary Accounting Research, 22(1), 205-227. https://doi.org/10.1506/K2CG-U6V0-NPTC-EQBK

Lev, B., Radhakrishnan, S., & Zhang, W. (2009). Organization capital. Abacus, 45(3), 275-298. https://doi.org/10.1111/j.1467-6281.2009.00289.x

Libby, R., & Luft, J. (1993). Determinants of judgment performance in accounting settings: Ability, knowledge, motivation, environment. Accounting, Organizations and Society, 18(5), 425-450. https://doi.org/10.1016/0361-3682(93)90040-D

Lim, C. Y., Lobo, G. J., Rao, P., & Yue, H. (2022). Financial capacity and the demand for audit quality. Accounting and Business Research, 52(1), 1-37. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3700648

Mansi, S. A., Maxwell, W. F., & Miller, D. P. (2004). Does auditor quality and tenure matter to investors? Evidence from the bond market. Journal of Accounting Research, 42(4), 755-793. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2004.00156.x

Martín-deCastro, G., Delgado-Verde, M., López-Sáez, P., & Navas-López, J. E. (2011). Towards an intellectual capital-based view of the firm: Origins and nature. Journal of Business Ethics, 98, 649-662. https://doi.org/10.1007/s10551-010-0644-5

Marwick, A., Hasan, M. M., & Luo, T. (2020). Organization capital and corporate cash holdings. International Review of Financial Analysis, 68, 101458. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2020.101458

Moizer, P. (1995). An ethical approach to the choices faced by auditors. Critical Perspectives on Accounting, 6(5), 415-431. https://doi.org/10.1006/cpac.1995.1040

Nguyen, L., Vu, L., & Yin, X. (2020). The undesirable effect of audit quality: Evidence from firm innovation. The British Accounting Review, 52(6), 100938. https://doi.org/10.1016/j.bar.2020.100938

Peters, R. H., & Taylor, L. A. (2017). Intangible capital and the investment-q relation. Journal of Financial Economics, 123(2), 251-272. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2016.03.011

Pittman, J. A., & Fortin, S. (2004). Auditor choice and the cost of debt capital for newly public firms. Journal of Accounting and Economics, 37(1), 113-136. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2003.06.005

Power, M. (1995). Auditing, expertise and the sociology of technique. Critical Perspectives on Accounting, 6(4), 317-339. https://doi.org/10.1006/cpac.1995.1029

Prescott, E. C., & Visscher, M. (1980). Organization capital. The Journal of Political Economy, 88(3), 446-461. https://doi.org/10.1086/260879

Rajgopal, S., Venkatachalam, M., & Kotha, S. (2003). The Value-relevance of Network Advantages: The Case of E-Commerce Firms. Journal of Accounting Research. 41(1), 135-162. https://doi.org/10.1111/1475-679X.00053

Reichelt, K. J., & Wang, D. (2010). National and office-specific measures of auditor industry expertise and effects on audit quality. Journal of Accounting Research, 48(3), 647-686.

Setayesh, M. H., & Gorgani, F. A. (2015). Financial consequences of the qualified audit report for the companies listed in Tehran Stock Exchange. Journal of Asset Management and Financing, 2(4), 15–34. [In Persian].

Sharpe, S. A., & Nguyen, H. H. (1995). Capital market imperfections and the incentive to lease. Journal of Financial Economics, 39(2-3), 271-294. https://doi.org/10.1016/0304-405X(95)00830-8 Sultana, N., Singh, H., & Rahman, A. (2019). Experience of audit committee members and audit quality. European Accounting Review, 28(5), 947-975. https://doi.org/10.1080/09638180.2019.1569543

Zhou, H., Owusu-Ansah, S., & Maggina, A. (2018). Board of directors, audit committee, and firm performance: Evidence from Greece. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 31, 20-36. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2018.03.002

آمار

تعداد مشاهده مقاله: 483

تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 190

سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب

پیوندهای مفید

اخبار و اعلانات

آمار

تأثیرکیفیت حسابرسی بر سرمایۀ سازمانی و ظرفیت تأمین مالی