پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 43 |
| تعداد شمارهها | 1,851 |
| تعداد مقالات | 14,968 |
| تعداد مشاهده مقاله | 41,651,069 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,284,988 |
Numerical Taxonomy of Aeluropus TRIN. Species (Poaceae) in Iran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Taxonomy and Biosystematics | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 8، دوره 2، شماره 4، اسفند 2010، صفحه 85-102 اصل مقاله (1.76 M) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: Original Article | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fatemeh Abivardi1؛ Maryam Keshavarzi* 1؛ Mostafa Assadi2؛ Mahvash Seifali1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1Department of Biology, Faculty of Science, Alzahra University, Tehran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2Range and forest research institute of Jahade Keshavarzi, Tehran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Aeluropus as a perennial and rhizomatous grass with 5 species in the world is the only member of Aeluropodeae. Due to the presence of hybrids taxa and some subspecies, effective diagnostic features provided for their classification have been insufficient. Aeluropus identification has a lot of problems. In this project 23 accessions of Aeluropus from different localities of Iran have been studied using 26 qualitative and 22 quantitative morphological features. Some accessions with intermediate morphological characters were found between A.littoralis and A. lagopoides. Multivariate statistical analysis comprises Cluster analysis and Ordination was done by use of SPSS ver. 9.1. Software. Species relationships were evaluated by use of qualitative and quantitative morphological features. Results of statistical analysis showed that there were clearly four different species in this genus in Iran and some intermediate accessions too. An identification key based on studied morphological diagnostic characters was provided for members of this genus in Iran. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Aeluropus؛ Iran؛ Cluster analysis؛ Morphological Variation؛ Identification key | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه جنس Aeluropus با 4 گونه در ایران و 5 گونه در جهان (Chloridoideae, Poaceae) تنها جنس از قبیله Aeluropodeae است (Watson and Dallwitz, 1998). علاوه بر آن، Khodashenas در سال 2008، گونة A. peterganicus Khodashenas را برای ایران معرفی نمود. این جنس به علت تشابهات ریختشناسی متعدد در فلورها و منابع مختلف گیاهشناسی، بر اساس صفات متفاوت، با نامهای مترادف زیادی معرفی شده است. محققـــــانی، همچون Bor (1968 و 1970) Cope (1972)، Migahid (1978)، Tutin و Stace (1980)، Tzvelev (1984)، Boissier (1880) و Davis (1985) هر یک به شناسایی و معرفی چند گونه از جنس Aeluropus پرداختـــه و برای آن نامهای مترادفی را ارائه نمـــــودهاند. Khodashenas (2009) در مقالات خود به وجود A. lagopoides var mesopotamica (Nab.) Bor.، A. pungens var hirtulus Chen and Yang و اعضای این جنس از گیاهان هالوفیت هستند که در آسیای میانه و نواحی گرمسیری آسیا، در اروپا و آفریقا رویش مییابند. گونههای این جنس، در نواحی جغرافیایی اروپا - سیبری، ناحیه مدیترانهای، ایرانی - تورانی و صحرا – سندی گسترش دارند (Watson and Dallwitz,1998). در ایران، این جنس در نواحی شمال، شمال غرب، مرکز، جنوب و جنوب شرقی یافت میشود (Bor, 1970). یکی از اهداف اصلی این پژوهش، یافتن صفات ریختی بود که علاوه بر کمک به شناسایی گونههای جنس Aeluropus قادر به تشخیص جمعیتهایی با حالات حد واسط از صفات ریختی باشد. در این تحقیق، به بررسی مجموعه صفات ریختشناسی با روشهای تاکسونومی عددی در گونههای این جنس پرداختهایم تا با یافتن صفات افتراقی جدید، تفکیک بهتری از گونههای جنس Aeluropus که برای اولین بار در ایران مورد مطالعه ریختی قرار میگیرند فراهم آوریم.
مواد و روشها بررسی و سنجش بر روی واحدهای جمعیتی طبق جدول 1 شامل نمونههای تازه جمعآوری شده از طبیعت و همچنین نمونههای هرباریومی صورت گرفت. مطالعات مورفومتریک بر روی 23 واحد جمعیتی شامل 4 گونه جنس Aeluropusو همچنین نمونههای حد واسط در ایران انجام گرفت. بررسی صفات با استفاده از استریومیکروسکوپ و کولیس دیجیتال صورت گرفت. برای به دست آوردن صفات کمّی و کیفی، ابتدا به بررسی شرح گونهها در فلورهای مختلف پرداخــــــته شد (Bor, 1968, 1970; Boisser, 1880; Davis, 1985; Migahid, 1978; Nasir and Ali, 1972; Tzvelev, 1984; Tutin and Stace, 1980). تعدادی صفت نیز در هنگام مطالعات انجام شده و بر اساس مشاهدات شخصی انتخاب شد. از میان صفات، آنهایی که ارزش تاکسونومیک و افتراقی بیشتری داشتند، انتخاب شدند و برخی صفات که در میان گونهها تنوع نشان نمیدادند و ثابت بودند مثل رنگ، بافت پوشهها، تعداد لودیکول و کُرکپوش آن حذف شدند. پس از انجام بررسیهای لازم تعداد 48 صفت کمّی وکیفی برای مطالعات بیومتری و ریختشناسی انتخاب شد. با استفاده از نرمافزار SPSS Ver 9.1 بررسیهای آماری مقدماتی با استفاده از صفات کمّی و کیفی و سپس آنالیزهای آماری چند متغیره انجام گرفت.
جدول 1 - مشخصات جمعیتهای Aeluropus مورد بررسی در این پژوهش
به منظور تعیین روابط بین گونهها از تجزیه خوشهای با روش (WARD) و تجزیه به عاملها PCA
جدول 2- صفات کمّی و کد گذاری آنها در مطالعات ریختشناسی
جدول 3- صفات کیفی و کد گذاری آنها در مطالعات ریختشناسی
نتایج در بررسی روابط میان گونهها، ابتدا روابط میان واحدهای جمعیتی متعلق به 4 گونه از جنس Aeluropus بررسی شد و پس از وارد کردن 7 واحد جمعیتی حد واسط، به بررسی روابط میان تمام واحدهای جمعیتی مطالعه شده در بخش ریختشناسی پرداخته شد. به طور کلی، در این تحقیق در مطالعات ریختشناسی، در مورد 4 گونه جنس Aeluropus، 16 واحد جمعیتی را به روش تاکسونومی عددی بررسی شد. به منظور تعیین میزان قرابت جمعیتهای مطالعه شده، تجزیه خوشهای به دو روش (WARD) و (UPGMA) بر اساس میانگین صفات ریختی انجام گرفت که نتایج مشابهی را نشان داد. دندروگرام رسم شده بر اساس میانگین صفات ریختـــــی به روش (WARD) شکل 1 نشاندهندة وجود 2 خوشه اصلی در سطح 25 است که خوشة اصـــــلی اول شامــل 3 گونة A. lagopoides ، در خوشه اصلی اول 2 زیرخوشه در سطح 18 وجود دارد. یک زیرخوشه در سطح 18 تنها شامل گونة
شکل 1- دندروگرام رسم شده به روش WARD بر اساس میانگین صفات ریختی در 4 گونه جنس Aeluropus
شکل 2- نمودار رستهبندی بر اساس دو مؤلفه اصلی PCA با استفاده از صفات ریختی در 4 گونه جنس Aeluropus
پس از بررسی و تجزیه و تحلیل مشاهدات صفات ریختی در واحدهای جمعیتی متعلق به 4 گونه شناسایی شده از جنس Aeluropusو تعیین میزان قرابت گونههای شناسایی شده با یکدیگر، به منظور مشخص نمودن جایگاه جمعیتهای شناسایی شده به عنوان حد واسط در میان گونهها، با وارد کردن صفات ریختی جمعیتهای حد واسط (شکلهای 3 و 4) در آنالیزهای آماری به بررسی جایگاه و میزان قرابت کل جمعیتهای مطالعه شده نسبت به یکدیگر پرداختیم. در دندروگرام حاصل از تجزیه خوشهای به روش (WARD) دو خوشة اصلی در سطح 25 مشاهده میشود (شکل 5). خوشة اصلی اول شامل جمعیتهای متعلق به سه گونة A. lagopoides، A.littoralis، در خوشة اصلی اول در سطح 13 دو زیر خوشه مشاهده میشود که در واقع، با توجه به زیر خوشة اول و زیر خوشة دوم، نزدیکی و قرابت جمعیتهای متعلق به سه گونة A. lagopoides ، A.littoralis،
شکل 3- گلآذینهای جمعیتهای حد واسط Aeluropus (:A سیرجان- کویرنمک، :B حاجی آباد- بندرعباس،
شکل4 - سنبلکهای جمعیتهای حد واسط Aeluropus (:A حاجیآباد- بندرعباس، :B سیرجان- شیراز، :C خراسان جنوبی زیر کوه قائن، :D سیرجان- کویرنمک، :Eاصفهان و :F خراسان جنوبی- دق اسفدن)
شکل 5- دندروگرام رسم شده به روش WARD بر اساس میانگین صفات ریختی در Aeluropus (جمعیتهای زیر خط دار حد واسط هستند)
جدول 4- نتایج اولیه حاصل از تجزیه به عاملها بر اساس صفات کمّی و کیفی ریختی در 4 گونه از جنس Aeluropus در ایران
جدول 5- مقادیر فاکتورهای اول، دوم و سوم حاصل از تجزیه به عاملها در 4 گونه از جنس Aeluropus در ایران
نمودار رَستهبندی رسم شده بر اساس دو مؤلفة اصلی اول (شکل 6) بیانگر میزان نزدیکی یا واگرایی گونههای مطالعه شده بر اساس این دو مؤلفه است. در جدول 5 مشخص است که در فاکتور 1 با حدود 4/26 درصد از تنوع مشاهده شده، طول گلآذین، تعداد انشعابات گلآذین، سطح پوشه، سطح پوشینک، شکل گلآذین، وضعیت گلآذین و طول ساقه بیشترین ضریب همبستگی (7/0<) را نشان میدهند. نمودار رَستهبندی مؤید این است که فاکتور 1 باعث جدایی گونة A. macrostachyus از سه گونة دیگر میگردد. در فاکتور 2 با حدود 6/18 درصد از تنوع مشاهده شده، صفات طول سنبلک، عرض سنبلک و طول پوشینک، بیشترین ضریب همبستگی (7/0<) را نشان میدهند. این صفات در نمودار رَستهبندی سبب جدایی دو گونة
شکل6 - نمودار رَستهبندی بر اساس دو مؤلفة اصلی با استفاده از صفات ریختی در جمعیتهای Aeluropus (جمعیتهای زیر خطدار حد واسط هستند)
بحث نتایج به دست آمده از مشاهدات ریختشناسی با بررسی صفات کمّی و کیفی ریختی نشان داد که برخی صفات ریختشناسی به عنوان صفات افتراقی میتوانند 4 گونه جنس Aeluropus را تا حد مناسبی از یکدیگر جدا کنند و بایددر کلید شناسایی لحاظ شوند. از مهمترین این صفات، صفات مربوط به گلآذین است که تا حد زیادی ما را در شناخت گونهها از یکدیگر یاری میدهند. از جمله میتوان به وضعیت گلآذین از لحاظ یک ردیفی یا چند ردیفی بودن، شکل و میزان تراکم گلآذین اشاره کرد، که در واقع همان طور که در نمودار رَستهبندی نیز قابل مشاهده است، این صفات میتواند تا حد زیادی گونة A. lagopoides را از سایر گونهها جدا کند. کلید شناسایی زیر بر اساس مطالعه انجام شده برای گونههای مورد بررسی این جنس در ایران ارائه گردید:
1 الف) گلآذین غیر متراکم، تخممرغی یا بیضوی و کشیده، تشکیل شده از بیش از یک سنبله روی محور گلآذین ب) گلآذین متراکم، کروی یا گرزی، تشکیل شده از یک سنبله بر روی محور گلآذین 2 الف) سنبله کُرکدار، سنبلک و گلچه کُرکدار ..................................................................................................... 3 ب) سنبله بدون کُرک، سنبلک و گلچه بدون کُرک ................................................A. littoralis (GOUAN) PARL. 3 الف) ساقه دارای بافتی ضخیم یا استولونی، پوشینه به طول حداقل 3 میلیمتر، در سطح کُرکدار، پوشة نوک تیز ب) ساقه دارای بافتی ظریف و شکننده و غیر استولونی پوشینه به طول حداکثر2 میلیمتر، در سطح بدون کُرک، پوشة غیر نوک تیز (دندانهدار) ...........................................................................................A. pungens (M. B.) C. KOCH
البته، در این بررسی جمعیت کهنوج از در مجوعه گیاهان تحت بررسی گونة A. littoralis جمعیت جازموریان دورتر از سایرین واقع شده است. علت این فاصله میتواند ساقه کوتاه این جمعیت در مقابل سایر جمعیتهای این گونه باشد که به نظر میرسد متأثر از شرایط منطقه رویش و میزان شوری خاک منطقه باشد. در شناسایی گونهها توسط صفات ریختی، زمانی به مشکل بر میخوریم که با جمعیتهایی مواجه میشویم که از لحاظ این صفات حالات حد واسط و یا جدیدی را نشان میدهند. در هنگام بررسی صفات مربوط به گلآذین با جمعیتهایی روبه رو شدیم که گلآذینی نیمه متراکم و با اندازه متوسط داشتند و یا از نظر میزان کُرکپوش سنبلک و اجزای آن حالات حد واسطی از خصوصیات گونههای شناسایی شده جنس Aeluropus را به نمایش میگذاشتند. به این منظور، تصاویر 7 تا 10 را مورد توجه قرار دهید. پیش از این در برخی منابع (فلورا ایرانیکا و فلور اروپا) در مورد حضور جمعیتهای حد واسط دو گونة A. littoralis و
شکل 7 - تصویر جمعیت فارس گونة A. lagopoides (66947 (AUH
شکل 8 - تصویر جمعیت تبریز گونه A. littoralis(8511 (AUH
شکل 9 - تصویر جمعیت کرمان (کهنوج) گونه A. macrostachyus (851 (AUH
شکل 10 - تصویر جمعیت سیرجان – بندرعباس گونة A. pungens(856 (AUH
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ترمه، ف. (1379) گندمیان جدید ایران 3. رُستنیها 1: 48-46. کشاورزی، م.، ابیوردی، ف.، اسدی، م. و سیفعلی، م. (1388) بررسی ساختار تشریحی برگ در گونههای Aeluropus Trin. از خانواده غلات در ایران. مجله علوم پایه دانشگاه شهید چمران 23 (ب): 100-115. Boisser, E. (1880) Aeluropus. Flora Orientalis. Vol 5. Geneva-Basel. Bor, N. L. (1968) Aeluropus. In: Flora of Iraq (eds. Townsend, C. E., Guest, E. R. and A. Al-Rawi, A.) 9: 420- 425. Iraq Ministry of Agriculture, Baghdad. Bor, N. L. (1970) Aeluropus. In: Flora Iranica (ed. Rechinger, K. H.) 70:419-423. Akademische Druck- und Verlagsanstalt: Graz, Austria. Davis. P. H. (1985) Aeluropus. Flora of Turkey and the east Aegean Islands. Vol. 9. University Press, Edinburgh. Khodashenas, M. (2008) Aeluropus petreganicus (Poaceae), A new species from Iran.Iranian Journal of Botany 14 (1): 13-15. Khodashenas, M. (2009) Two new records and a new combination of the genus Aeluropus (Poaceae) for the flora of Iran. Iranian Journal of Botany 15(1):61-62. Migahid, A. M. (1978) Aeluropus. Flora of Saudi Arabia 2nd ed. Vol 2. 780-781. Riyadh University Publishing, Riyadh. Naik, V. N. (1991) Taxonomy of Angiosperms. Mc Graw Hill, New Dehli. Cope, T. A. (1972) Aeluropus. Flora of Pakistan. Retrieved from http://www.efloras.org. Tutin, T. G.and Stace. C. A. (1980) Aeluropus. Flora Europea. Vol 5: 255-256. Cambridge University Press, Cambridge. Tzvelev, N. N. (1984) Grasses of the Soviet Union. Part 1: Nauka Publishers, Leningrad (English translation published by Amerind Publishing Co.), New Dehli. Watson, L. and Dallwitz, M. J. (1998) Grass genera of the world - Aeluropus TRIN. Retrieved from http://biodiversity.uno.edu/delta/. On: 18 August 1999. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 892 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 868 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||